Helstu spurningar

Hér eru svör við algengum spurningum sem borist hafa Húsafriðunarnefnd. Viljir þú bæta við spurningum skal þeim beint á netfangið husafridun@husafridun.is

Er húsið mitt friðað?

Öll hús, sem reist eru fyrir 1850 eru friðuð og allar kirkjur reistar fyrir 1918. Menntamálaráðherra ákveður friðun annarra mannvirkja að fengnum tillögum Húsafriðunarnefndar ríkisins. Skrá yfir friðuð hús, sem nær fram til loka ársins 2000, er hægt að nálgast hjá Húsafriðunarnefnd. Ný skrá er í vinnslu og verður tilbúin í lok ársins.

Mikilvægt er að hafa í huga að eigendum húsa, sem reist eru fyrir 1918, er skylt að leita álits hjá Húsfriðunarnefnd með góðum fyrirvara ef þeir hyggjast breyta húsi sínu, flytja það eða rífa. Hægt er að nálgast byggingarár húsa hjá Fasteigamati ríkisins.

Hvaða þýðingu hefur friðun hússins?

Óheimilt er að gera nokkrar breytingar á friðaðri húseign án leyfis Húsafriðunarnefndar. Heimilt er að fella niður fasteignagjöld af friðuðum húsum. Friðunin staðfestir menningarsögulegt gildi og/eða byggingarsögulegt eða listrænt gildi hússins og að húsið sé styrkhæft úr Húsafriðunarsjóði.

Greiðast skattar af styrkjum úr Húsafriðunarsjóði?

Framlög úr Húsafriðunarsjóði eru undanþegin tekjuskatti.

Hverjir geta sótt um styrk úr Húsafriðunarsjóði?

Hlutverk sjóðsins er að veita styrki til viðhalds og endurbóta á friðuðum húsum og mannvirkjum, en heimilt er að veita styrki til annarra húsa sem teljast hafa menningarsögulegt gildi og/eða byggingarsögulegt eða listrænt gildi.

Styrkir hafa einkum verið veittir til endurbóta á ytra borði húsa, s.s. til að koma gluggum, hurðum og klæðningu í upprunalegt horf. Styrkir (til mannvirkja sem ekki eru friðuð) eru ekki veittir til framkvæmda sem flokkast geta sem eðlilegt viðhald t.d eins og að mála hús.

Mikilvægt er að hafa í huga að styrkveiting er háð því að farið sé eftir uppdráttum og áætlunum sem Húsafriðunarnefnd ríkisins samþykkir, að verklag samræmist kröfum nefndarinnar og að iðnmeistarar sem verkið vinna séu viðurkenndir af nefndinni.

Hvernig er ferillinn frá umsókn til útgreiðslu styrks?

• Umsóknareyðublaðið er sent útfyllt til Húsafriðunarnefndar fyrir 1. desember.
• Húsafriðunarnefnd kemur saman í febrúarmánuði, yfirfer umsóknir og ákveður hæfa styrkþega.
• Allir umsækjendur fá skriflegt svar við styrkumsóknum.
• Styrkgreiðsla er innt af hendi þegar umsjónarmaður verksins (hönnuður, iðnmeistari) eða starfsmenn Húsafriðunarnefndar staðfesta að a. m. k. þriðjungi verksins sé lokið.
• Mikilvægt er að hafa í huga að styrkumsókn sé ýtarlega útfyllt og að styrkurinn fellur niður við næstu áramót, sé hann ekki nýttur, nema sótt sé sérstaklega um frestun hans.

Veita sveitarfélög einnig styrki?

Húsverndarsjóður Reykjavíkur veitir styrki til viðgerða og endurgerðar á byggingum, sem teljast styrkhæfar.

Húsverndarsjóður Akureyrar veitir styrki til húsverndar.

Hafnarfjarðarbær veitir húsverndarstyrki.

Akraneskaupstaður veitir styrki úr Húsverndunarsjóði.

Veitir Fjárlaganefnd Alþingis styrki til viðhalds og endurbóta?

Fjárlaganefnd, í samráði við Húsafriðunarnefnd, veitir styrki til endurbóta mannvirkja; ef styrkur fæst frá Fjárlaganefnd, veitir Húsafriðunarnefnd ekki samtímis styrk til verksins, af sama skapi fæst ekki styrkur frá Fjárlaganefnd samtímis styrk frá Húsafriðunarnefnd.

Eru greidd fasteignagjöld af friðuðum húsum?

Samkvæmt 7. gr. laga um húsafriðun er heimilt að fella niður fasteignagjöld af friðuðum húsum. Sem stendur verður húseignadi sjálfur að sækja um niðurfellingu á fasteignagjalda hjá sínu sveitarfélagi.