Fundargerð 4. fundar 2005, 1. júní

sem haldinn var í  húsakynnum Húsafriðunarnefndar að Suðurgötu 39 í Reykjavík.

Viðstödd voru þau Þorsteinn Gunnarsson formaður nefndarinnar, Guðmundur Þór Guðmundsson, Pétur H. Ármannsson, Einar Njálsson, Nikulás Úlfar Másson, Margrét Hallgrímsdóttir og Magnús Skúlason sem ritaði fundargerð.

 

1.   Fundargerð síðasta fundar frá 22. apríl s.l. Samþykkt.

2.   Listi yfir mál sem forstöðumaður hefur afgreitt á milli funda Húsafriðunarnefndar:

a. Borgarhóll, Austurvegur 17 B, Seyðisfirði (1890/1919).  Breytingar á innra og ytra borði.

 

b.   Bergstaðastræti 66, Reykjavík (1912).  Ofaná- og viðbygging.

 

c.   Veltusund 3 B, Reykjavík (1896/1905).  Breytingar á ytra borði.

 

d.   Aðalgata 4, Frúarhús, Stykkishólmi (1870).  Tillögur að lóð.

 

e.   Hólavallakirkjugarður, Reykjavík.  Tillaga til þingsályktunar um varðveislu.

 

f.   Gamli barnaskólinn í Flatey (1931).  Skjólgarður.

 

g.   Reitarvegur 2, Stykkishólmi (1905/1940).  Breytingar á ytra borði.

 

h.   Landnámssetur Íslands, Brákarbraut 13-15, Borgarnesi.  Tengibygging að baki Búðakletts (1900) og pakkhúss (1887).

i.   Akraneskirkja (1896/1965).  Ný kirkjuhurð.

j.   Kirkjustræti 2, Reykjavík (1916/1929).  Endurnýjun þakklæðningar.

Nefndin staðfesti ofangreindar afgreiðslur

 

3.        Seljavallalaug. Varðveisla.

Formaður sagði frá fundi sínum með Páli Andréssyni sem er í áhugahópi um varðveislu laugarinnar. Fram kom að landamerkjakrytur eru í gangi á svæðinu. Bóndi Seljavalla á landið undir lauginni og finnst átroðningur að fá ferðamenn til að skoða eða baða sig í lauginni, en hann á sjálfur laug sem seldur er aðgangur að. Mun hann hafa hótað að grafa í sundur göngustíg að lauginni og ennfremur hafa mannýg naut á beit við laugina til að fækka ferðamönnum á svæðinu.

Formaður lagði til að hugsanlegur umræðuflötur við bónda væri takmörkuð not af lauginni jafnvel ekki böðun fólks heldur einungis skoðun. Samþykkt var að skoða laugina í hinni árlegu ferð nefndarinnar og í kjölfarið yrði tekin afstaða til tillögu að friðun laugarinnar og næsta nágrennis.

 

 

4.        Gamla Mjólkursamlagið í Borgarnesi.

Lagt var fram bréf undirbúningsnefndar um varðveislu hússins dagsett 10. maí 2005 þar sem farið er fram á skoðun á friðun hússins eða hverning stuðla mætti að varðveislu hússins með formlegum hætti.

Eftirfarandi samþykkt var gerð:

Húsafriðunarnefnd tekur undir þau rök sem færð eru fyrir varðveislu Mjólkursamlags Borgfirðinga í bréfi undirbúningsnefndar Hollvinasamtaka hússins dagsett 10. maí. Sem iðnaðarbygging frá 4. áratug síðustu aldar ber Mjólkursamlagið sterk einkenni Guðjóns Samúelssonar húsameistara ríkisins og hefur listrænt gildi sem slíkt. Húsið hefur menningarsögulegt gildi sem hluti af atvinnusögu héraðsins og er auk þess mikilvægur þáttur í bæjarmynd Borgarness.

Húsafriðunarnefnd telur eðlilegast að Mjólkurfélagshúsið njóti staðbundinnar hverfisverndar í skipulagi. Nefndin er þó reiðubúin til að grípa til frekari aðgerða til varðveislu hússins, gerist þess þörf.

 

5.        Alþingisreitur. Lagðar fram tillögur að skipulagi

Lagðar fram tillögur teiknistofunnar Batterísins dagsettar 30. maí sl.

Um er að ræða tvær tillögur: Annars vegar er gert ráð fyrir flutningi Vonarstrætis 12 yfir á horn Tjarnargötu/ Kirkjustrætis ásamt nýbyggingum allt upp að Oddfellow húsi. Hin tillagan geri ráð fyrir nýbyggingu á umræddu horni og upp að Vonarstræti 12.

Eftirfarandi samþykkt var gerð:

Kirkjustræti 8, Skjaldbreið.

Húsið er byggt 1906 og var þar um árabil rekið veitingahús. Í eigu ríkissjóðs frá 1967.

Bæði listrænt og menningarsögulegt gildi hússins er takmarkað. Húsið hefur hins vegar umtalsvert gildi fyrir götumyndina sem skartar bæði Dómkirkjunni og Alþingishúsinu auk tveggja timburhúsa sem alþingi hefur látið gera fallega upp fyrir nokkrum árum.

Húsafriðunarnefnd styður hugmyndir um endurgerð framhliðar hússins, þótt byggingin verði að öðru leyti hluti af nýrri steinsteyptri byggingu, enda verði fram á það sýnt að með því móti þjóni húsið betur en ella sem skrifstofuhús fyrir Alþingi.

Vonarstræti 12.

Húsið er byggt af Skúla Thoroddsen, alþingismanni og ritstjóra, eftir teikningum Rögnvaldar Ólafssonar húsameistara. Lengst af hefur húsið verið íbúðarhús í eigu ríkissjóðs frá 1966.

Húsið hefur mikið listrænt gildi og töluvert menningarsögulegt gildi. Eftir að hús Oddfellowreglunnar var byggt austan við húsið 1931 er staða þess í umhverfinu snöggt um veikari en í öndverðu.

Að öllu jöfnu leggst nefndin gegn flutningi húsa sem hafa varðveislugildi, sbr 7. gr. Feneyjarskrárinnar sem segir: “Sögulegar minjar verða ekki greindar frá þeirri sögu sem þær eru vitnisburður um eða frá því umhverfi sem þær standa í.”

Sé miðað við hversu þrengt hefur verið að húsinu af seinni tíma byggingum getur Húsafriðunarnefnd fallist á að húsið verði flutt á horn Kirkjustrætis og Tjarnargötu.

Nefndin telur að betur færi á því að húsið stæði fast upp við Kirkjustræti 8, Skjaldbreið.

 

6.        Ráðstefna í Vínarborg. Forstöðumaður sagði frá ráðstefnu á vegum UNESCO  og Vínarborgar um alheimsbyggingararfleifðina / nútíma byggingarlist.

Ráðstefnuna sóttu um 500 manns frá öllum heiminum, að meiri hluta arkitektar í stjórnunarstörfum. Fjölmörg dæmi víða um heim um hvernig til hefur tekist voru sýnd.Þar kom m.a. fram að nútíma byggingarlist má ekki rýra gildi eldri byggingararfleifðar. Varðveisla byggingararfleifðarinnar á að vera hluti af byggðaþróuninni og framtíðarskipulagi borga.

“Fasadismi” þ.e. að varðveita götuhliðar húsa en endurbyggja allt að baki var fordæmt.

Varað var sérstaklega við háhýsabyggð í eldri borgarhlutum, en lögð áhersla á að slík byggð yrði utan svokallaðs “buffer zone”

Lögð var áhersla enn einu sinni á tiltölulega lága þétta byggð fremur en að raska heildarmynd með einhverju sem stendur upp úr. Var jafnvel haft á orði að flest háhýsi væru teiknuð af karkyns arkitektum og von væri til þess að bót yrði á ef kvenkyns arkitektar kæmu meira að verki.

Varað var við eftirlíkingum af eldri húsum þar sem í því fælist bæði höfnun á því eldra og jafnframt því nýja.

Þá var varað við þeirri þróun á þakbreytingum sem hafa átt sér stað í Vínarborg á sl. árum, þ.e að ráðast í breytingar á þökum í því skyni að auka á nýtingu þeirra, en með útliti sem orkar tvímælis.

Önnur mál

 

a.    Fríkirkjuvegur 1. Miðbæjarskólinn. Breytingar á innra skipulagi.

Lagðar voru fram teikningar og bréf Teiknistofunnar AV arkitekta dagsett 27. maí og 1. júní 2005.

 

Eftirfarandi samþykkt var gerð:

Heimilt er að fjarlægja alla nýja veggi og veggi á 2. hæð norðurálmu (yfir leikfimisal). Þá er heimilt að setja upp nýja skermveggi sem verði meira eins og lausar innréttingar fremur en veggir sbr. framlagt bréf.

Óheimilt er að fjarlægja upphaflega veggi og stækka hurðarop eða gera ný.

Ákvörðun um önnur atriði bíður þar til sérstök vettvangskönnun hefur farið fram.

b. Formaður sagði frá  athöfn í Nesstofu 28. apríl sl. þar sem hann og forstöðumaður voru viðstaddir er Margrét Hallgrímsdóttir þjóðminjavörður skýrði frá styrk sem Augustinus-sjóðurinn hefði veitt til endurbyggingar Nesstofu að upphæð 2 milljónum danskra króna. Aðrir sem tóku til máls voru danski ambassadorinn, bæjarstjóri Seltjarneskaupstaðar, formaður Læknafélags Íslands og formaður Húsafriðunarnefndar.

 

c.   Formaður minntist á að Rjómabúið við Stokkseyri verði 100 ára þann 25. júní n.k.

Þjóðminjavörður lagði til að hugað yrði að tillögu að friðun rjómabússins.

 

d.   Dalatangaviti. Þjóðminjavörður lagði til að gerð yrði tillaga að friðun vitans, en vitinn er ekki í Húsasafni Þjóðminjasafns eins og gert var ráð fyrir þegar gengið var frá nýlegum tillögum um friðun vita. Samþykkt var að fela forstöðumanni undirbúning að tillögu að friðun.

 

e. Þjóðminjavörður sagði frá viðræðum sínum við Skúla Skúlason skólameistara Hólaskóla um samstarf um kennslu í gömlu handverki, þ.m.t. torfhleðslu, á vegum skólans.

 

Magnús Skúlason