Friðun húsa

Á Íslandi eru hús friðuð af tveimur ástæðum. Annars vegar vegna aldurs og hins vegar hús sem ráðherra hefur friðað, að fenginni tillögu frá Húsafriðunarnefnd.

Í lögum um húsafriðun segir m.a. að Húsafriðunarnefnd stuðli að varðveislu byggingararfs þjóðarinnar og metur hvaða hús er rétt að friða hverju sinni og gerir um það tillögur til menntamálaráðherra.

Samkvæmt sömu lögum eru öll hús á Íslandi friðuð sem byggð eru fyrir 1850 og allar kirkjur sem byggðar eru fyrir 1918.

17. febrúar 2012:

Á landinu öllu eru nú 458 friðaðar byggingar. Af þeim eru 210 friðaðar kirkjur. 260 byggingar eru friðaðar vegna aldurs og 147 friðaðar með ákvörðun ráðherra eða sveitarstjórnar skv. eldri þjóðminjalögum, nr. 52/1969. 

Bent skal á að fjöldi íbúða / eignarhluta / húsnúmera er meiri en 458, því í nokkrum tilvikum er um fjölbýlishús að ræða eða húsaraðir undir einu heiti.  Á þetta til dæmis við um eftirtaldar byggingar í Reykjavík: Verbúðirnar við Grandagarð (39 húsnúmer), Hringbraut 35 til 49 (8 húsnúmer), Bankahúsin við Framnesveg (12 húsnúmer) og Verkamannabústaðina við Hringbraut (44 húsnúmer).

Hér til vinstri er annars vegar hægt að sjá lista yfir öll friðuð hús á Íslandi og hins vegar kort sem sýnir loftmyndir af öllum friðuðum húsum.